Za nami kolejna konferencja szkoleniowa w ramach projektu pilotażowego „Stołówka Stąd!”
Wokół transformacji systemów żywnościowych, zielonych zamówień publicznych oraz praktycznych aspektów prawnych zakupu żywności wysokiej jakości koncentrowały się dyskusje uczestników konferencji szkoleniowej „Jak zamawiać produkty lokalne zgodnie z prawem zamówień publicznych?”, która odbyła się 20 maja 2026 roku w Białymstoku.
Konferencję otworzyła Pani Agnieszka Zawistowska, Dyrektor Oddziału Terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w Białymstoku, która powitała zgromadzonych przedstawicieli szkół, samorządów oraz lokalnych producentów rolno-spożywczych – uczestników projektu. Poza znamienitym gronem prelegentów, swoją obecnością zaszczycili nas również Pani Alicja Łepkowska-Gołaś, Posłanka na Sejm RP, Pan Michał Gąsowski, Wicewojewoda Podlaski oraz Pan Rafał Lewoc, p.o. Zastępcy Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów.
Wszyscy uczestnicy konferencji byli świadkami przyjęcia do grona partnerów projektu „Stołówka Stąd!” – Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk. Na mocy zawartego porozumienia, IRWiR PAN objął rolę partnera merytorycznego projektu. Sygnatariusze umowy – Dyrektor Agnieszka Zawistowska (OT KOWR) oraz Dyrektor Paweł Chmieliński (IRWiR PAN) – zadeklarowali pełną integrację działań na rzecz rozwoju krótkich łańcuchów dostaw, profesjonalizacji podlaskich producentów oraz wdrażania lokalnych produktów wysokiej jakości do struktur żywienia zbiorowego. OT KOWR odpowiadać będzie za koordynację organizacyjno-logistyczną przedsięwzięcia, podczas gdy Instytut zapewni najwyższej klasy eksperckie wsparcie naukowe i szkoleniowe.
Wprowadzeniem do dyskusji merytorycznej było wystąpienie Profesora Pawła Chmielińskiego, Dyrektora IRWiR PAN, który zapoznał uczestników z tematem „Zielonych zamówień w koncepcji zrównoważonych systemów żywnościowych”. Profesor wskazał na konieczność odejścia od wąskiego postrzegania rolnictwa i spojrzenia na sektor rolno-spożywczy jako na złożony system obejmujący produkcję, dystrybucję, konsumpcję oraz zdrowie obywateli. Podkreślił, że administracja publiczna – poprzez zielone zamówienia publiczne (GPP) – posiada ogromną dźwignię rynkową (wydatki sektora publicznego w UE to blisko 2 bln EUR rocznie) , która może i powinna stać się stabilizatorem popytu dla lokalnych, rodzinnych gospodarstw rolnych.
Kolejny prelegent, Pan Michał Rzytki z IRWiR PAN, w wystąpieniu „Produkty lokalne, regionalne i ekologiczne w stołówkach szkolnych – wybrane przykłady i rozwiązania w UE” udowodnił, że europejskie samorządy skutecznie radzą sobie z ekologizacją żywienia zbiorowego. Uczestnicy poznali m.in. model z Zagrzebia (Chorwacja), gdzie dzięki dynamicznemu systemowi zakupów do szkół wprowadzono małych dostawców ekologicznych, a wyższe koszty pokryło miasto. Z kolei przykład czeskiego miasta Jičín pokazał, że scentralizowane zakupy nabiału eko dla szkół i przedszkoli przyniosły realny wzrost ceny zaledwie o 0,70 CZK na porcję. Zwrócono uwagę, że kluczem do sukcesu jest budowanie świadomości, wyznaczanie jasnych celów wagowych lub wartościowych oraz eliminowanie lęku proceduralnego u zamawiających.
Krajową perspektywę strategiczną zarysował Jan Golba, Dyrektor Departamentu Rolnictwa Ekologicznego i Jakości Żywności MRiRW. Omówił on proces „Realizacji Ramowego Planu Działań dla Żywności i Rolnictwa Ekologicznego w Polsce na lata 2021-2030”. Dyrektor Golba przybliżył unijne i krajowe ramy prawne rolnictwa ekologicznego oraz wskazał na nowe narzędzia wsparcia dla zamawiających, takie jak opracowany wspólnie z UZP „Przewodnik po rynku produktów ekologicznych – poradnik zamawiającego”, który ułatwia precyzyjne konstruowanie specyfikacji przetargowych.
Najdłuższy, niezwykle praktyczny blok szkoleniowy poprowadzili eksperci Urzędu Zamówień Publicznych. Dyrektor Departamentu Prawnego UZP, Pani Izabela Fundowicz, szczegółowo omówiła procedury szacowania wartości zamówienia, tryby postępowań poniżej progów UE oraz zasady opisu przedmiotu zamówienia (OPZ).
Kolejnym naszym gościem był Pan Marcin Skowron, radca generalny w Departamencie Unii Europejskiej i Współpracy Międzynarodowej UZP, który przedstawił „Możliwości uwzględniania aspektów środowiskowych w ramach ustawy Pzp”. Uczestnicy poznali mechanizmy pozwalające na premiowanie cech prośrodowiskowych dostaw w OPZ, kryteriach oceny ofert czy wymaganiach związanych z realizacją zamówienia. Prelegent zilustrował wykład gotowymi klauzulami i zapisami umownymi na przykładzie obsługi konferencji z certyfikowanym ekologicznie serwisem kawowym (wymóg dostawy świeżych, sezonowych owoców) oraz dostaw jaj pochodzących wyłącznie z chowu bezklatkowego (kod 0, 1 lub 2). Przedstawił również katalog uznawanych ekoetykiet i certyfikatów, m.in. unijne logo produkcji ekologicznej, EU Ecolabel, certyfikaty FSC, PEFC oraz TCO Certified.
Konferencję szkoleniową zamknął ważny akcent lokalny – omówienie wytycznych zawartych w nowej Polityce Zakupowej Państwa na lata 2026-2029 , która wprost zachęca zamawiających do prowadzenia dialogu rynkowego i uwzględniania kryteriów takich jak krótki czas od zbioru do dostawy, gwarantujący najwyższą świeżość produktów na lokalnych rynkach zbytu.
Nasze kolejne spotkanie szkoleniowe pokazało, że nowoczesne systemy żywnościowe wymagają przełamania barier instytucjonalnych i mentalnych. Choć jako główne wyzwania w Polsce wciąż diagnozuje się wysokie koszty logistyki drobnych dostaw czy fragmentaryzację rynku, to ścisła współpraca administracji rządowej, samorządowej, ekspertów prawa i świata nauki daje województwu podlaskiemu unikalną szansę na wyznaczenie nowych, ogólnopolskich standardów w żywieniu dzieci w szkołach zdrową, bo naszą, lokalną żywnością.
