20 podlaskich szk\u00f3\u0142 podstawowych i 36 lokalnych producent\u00f3w od stycznia br. sprawdza\u0142o, czy mo\u017cna skr\u00f3ci\u0107 drog\u0119 \u017cywno\u015bci \u201ez pola na st\u00f3\u0142\u201d \u2013 bez po\u015brednik\u00f3w, za to z korzy\u015bci\u0105 dla uczni\u00f3w, rolnik\u00f3w, producent\u00f3w lokalnych i zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju regionu. Poznajemy pierwsze wyniki ewaluacji projektu pilota\u017cowego \u201eSto\u0142\u00f3wka St\u0105d!\u201d, a p\u0142yn\u0105ce z nich wnioski pokazuj\u0105, \u017ce obrany kierunek jest w\u0142a\u015bciwy i oczekiwany.<\/p>\n\n\n\n
Sk\u0105d pomys\u0142 na kr\u00f3tszy \u0142a\u0144cuch dostaw?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Coraz wi\u0119cej m\u00f3wi si\u0119 o tym, \u017ce \u017cywno\u015b\u0107 w polskich szko\u0142ach powinna by\u0107 zdrowa, sezonowa i \u2013 najlepiej \u2013 lokalna. Problem w tym, \u017ce mi\u0119dzy polem a szkoln\u0105 sto\u0142\u00f3wk\u0105 stoi zwykle kilka ogniw po\u015brednich, kt\u00f3re wyd\u0142u\u017caj\u0105 drog\u0119 produktu, podnosz\u0105 jego cen\u0119 i sprawiaj\u0105, \u017ce lokalny rolnik czy producent \u017cywno\u015bci rzadko trafia ze swoj\u0105 ofert\u0105 bezpo\u015brednio do szkolnej kuchni.<\/p>\n\n\n\n
Projekt \u201eSto\u0142\u00f3wka St\u0105d!\u201d, realizowany w wojew\u00f3dztwie podlaskim przez Oddzia\u0142 Terenowy KOWR w Bia\u0142ymstoku, pod honorowym patronatem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Rektora Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, powsta\u0142 w\u0142a\u015bnie po to, by to sprawdzi\u0107 w praktyce. Do grona partner\u00f3w przedsi\u0119wzi\u0119cia nale\u017c\u0105 Instytut Nauk o \u017bywieniu Cz\u0142owieka SGGW, Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk, Inspekcja Jako\u015bci Handlowej Artyku\u0142\u00f3w Rolno-Spo\u017cywczych oraz Podlaskie Centrum Produktu Lokalnego przy Urz\u0119dzie Marsza\u0142kowskim Wojew\u00f3dztwa Podlaskiego. Do wsp\u00f3\u0142pracy do\u0142\u0105czy\u0142 tak\u017ce oficjalnie Urz\u0105d Zam\u00f3wie\u0144 Publicznych, obejmuj\u0105c rol\u0119 partnera merytorycznego projektu \u2013 jego zaanga\u017cowanie ma szczeg\u00f3lne znaczenie, bo otwiera drog\u0119 do realnych zmian systemowych w zakresie wprowadzania lokalnych produkt\u00f3w do \u017cywienia zbiorowego.<\/p>\n\n\n\n
Jak to dzia\u0142a\u0142o?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Do pilota\u017cu zaproszono szko\u0142y podstawowe i lokalnych producent\u00f3w z czterech podlaskich subregion\u00f3w: bia\u0142ostockiego, bielskiego, \u0142om\u017cy\u0144skiego i suwalskiego. W sumie w projekcie bierze udzia\u0142 20 szk\u00f3\u0142 oraz 36 gospodarstw i firm produkuj\u0105cych \u017cywno\u015b\u0107. Program pilota\u017cu nie ogranicza si\u0119 do samego \u201ekojarzenia\u201d szk\u00f3\u0142 z rolnikami. W ramach \u201eSto\u0142\u00f3wki St\u0105d!\u201d odby\u0142y si\u0119 m.in.:<\/p>\n\n\n\n
\n
szkolenia dla dyrektor\u00f3w, intendent\u00f3w i pracownik\u00f3w sto\u0142\u00f3wek \u2013 jak w\u0142\u0105cza\u0107 lokalne produkty do jad\u0142ospis\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n
szkolenia dla producent\u00f3w lokalnych \u2013 jak nawi\u0105za\u0107 i utrzyma\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze szko\u0142\u0105; jak certyfikowa\u0107 produkty lokalne oraz jak je wprowadza\u0107 do szkolnych sto\u0142\u00f3wek zgodnie z ustaw\u0105 o zam\u00f3wieniach publicznych, <\/li>\n\n\n\n
warsztaty kulinarne dla uczni\u00f3w, pokazuj\u0105ce dzieciom, sk\u0105d naprawd\u0119 bierze si\u0119 jedzenie na ich talerzu,<\/li>\n\n\n\n
wieloetapowa ewaluacja, w kt\u00f3r\u0105 zaanga\u017cowali si\u0119 dyrektorzy, nauczyciele, rodzice, uczniowie oraz producenci lokalni.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Najwi\u0119ksze emocje i ogrom rado\u015bci wzbudzi\u0142y warsztaty kulinarne. Uczniowie wsp\u00f3lnie z ekspertami ze Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Gospodarstwa Wiejskiego oraz pracownikami OT KOWR gotowali dania z lokalnych produkt\u00f3w, a na koniec ka\u017cdych zaj\u0119\u0107 degustowali w\u0142asnor\u0119cznie przygotowane potrawy. \u201eWarsztaty u\u015bwiadomi\u0142y m\u0142odzie\u017cy, jak wielkie jest bogactwo naszego regionu. Obserwuj\u0105c ich aktywn\u0105 postaw\u0119, widzia\u0142am pasj\u0119 do gotowania, wspania\u0142\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w grupach i rado\u015b\u0107 z odkrywania nieznanych smak\u00f3w. Jestem przekonana, \u017ce te zaj\u0119cia naucz\u0105 m\u0142odzie\u017c dba\u0107 o w\u0142a\u015bciwe nawyki \u017cywieniowe i zach\u0119c\u0105 do eksperymentowania w kuchni\u201d \u2013 relacjonowa\u0142a Beata Dubi\u0144ska, wicedyrektor Zespo\u0142u Szkolno-Przedszkolnego w Nurcu-Stacji.<\/p>\n\n\n\n
Podobne wra\u017cenia mia\u0142a Dorota Kowalczuk, dyrektor Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 w Drohiczynie: \u201eKa\u017cdy etap wymaga\u0142 zaanga\u017cowania ca\u0142ego zespo\u0142u. Uczestnicy wzajemnie si\u0119 wspierali i konsultowali decyzje, co sprzyja\u0142o budowaniu relacji. Warsztaty uczy\u0142y tak\u017ce odpowiedzialnego podej\u015bcia do \u017cywno\u015bci w duchu no waste, pokazuj\u0105c, jak kreatywnie wykorzystywa\u0107 produkty regionalne i ogranicza\u0107 marnowanie jedzenia\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Entuzjazmu nie kryli r\u00f3wnie\u017c eksperci z SGGW, kt\u00f3rzy prowadzili zaj\u0119cia: \u201ePraca z uczniami by\u0142a satysfakcjonuj\u0105cym i inspiruj\u0105cym do\u015bwiadczeniem. Uczestnicy warsztat\u00f3w, z du\u017cym zaanga\u017cowaniem, samodzielnie \u2013 niezale\u017cnie od wieku \u2013 przygotowywali dania. Podczas wsp\u00f3lnej degustacji by\u0142a okazja nie tylko do rozsmakowania si\u0119 we w\u0142asnor\u0119cznie przygotowanych potrawach, ale tak\u017ce do rozm\u00f3w o zr\u00f3wnowa\u017conym rozwoju i wadze niemarnowania \u017cywno\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Co pokazuj\u0105 pierwsze wyniki ewaluacji?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Przez ca\u0142y czas trwania pilota\u017cu jego uczestnicy \u2013 dyrektorzy szk\u00f3\u0142, nauczyciele, rodzice, uczniowie oraz producenci i rolnicy \u2013 regularnie wype\u0142niali ankiety ewaluacyjne, podsumowuj\u0105ce kolejne etapy projektu. Z pierwszych wynik\u00f3w tych bada\u0144 wy\u0142ania si\u0119 jasny obraz – projekt spotyka si\u0119 z bardzo pozytywnym odbiorem zar\u00f3wno w szko\u0142ach, jak i w\u015br\u00f3d lokalnych producent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Dyrektorzy szk\u00f3\u0142 chwal\u0105 projekt niemal jednog\u0142o\u015bnie i w wi\u0119kszo\u015bci deklaruj\u0105 ch\u0119\u0107 udzia\u0142u w jego kolejnej edycji. R\u00f3wnie wyra\u017anie opowiadaj\u0105 si\u0119 za tym, by podobne rozwi\u0105zanie obj\u0119\u0142o tak\u017ce inne regiony Polski.<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d producent\u00f3w i rolnik\u00f3w obraz jest nieco bardziej zr\u00f3\u017cnicowany \u2013 dla cz\u0119\u015bci z nich, zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rzy dopiero zaczynali wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze szko\u0142ami, ocena efekt\u00f3w jest jeszcze przedwczesna. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 uznaje jednak skr\u00f3cenie \u0142a\u0144cucha dostaw mi\u0119dzy producentem a sto\u0142\u00f3wk\u0105 za kluczowe dla bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bciowego regionu, a wielu dostrzega w szkolnych sto\u0142\u00f3wkach realn\u0105, dodatkow\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zbytu dla swoich produkt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Co pomo\u017ce rozwin
2000
\u0105\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 wszystkich partner\u00f3w projektu?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Pilota\u017c pozwoli\u0142 oceni\u0107, co nale\u017cy usprawni\u0107, by taka wsp\u00f3\u0142praca rozwija\u0142a si\u0119 sprawnie \u2013 i tu g\u0142os dyrektor\u00f3w oraz producent\u00f3w jest zaskakuj\u0105co zgodny. Obie grupy zwracaj\u0105 uwag\u0119 na procedury zam\u00f3wie\u0144 publicznych, kt\u00f3re w obecnym kszta\u0142cie nie zawsze sprzyjaj\u0105 regularnym, formalnym dostawom produkt\u00f3w lokalnych do szkolnych sto\u0142\u00f3wek. To w\u0142a\u015bnie dlatego do zespo\u0142u partner\u00f3w do\u0142\u0105czy\u0142 Urz\u0105d Zam\u00f3wie\u0144 Publicznych, aby wsp\u00f3lnie z OT KOWR w Bia\u0142ymstoku wypracowa\u0107 rozwi\u0105zania edukacyjne i praktyczne wskaz\u00f3wki dla szk\u00f3\u0142 w tym zakresie.<\/p>\n\n\n\n
Przyda\u0142yby si\u0119 te\u017c narz\u0119dzia, kt\u00f3re u\u0142atwia\u0142yby tak\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 na co dzie\u0144 tj. gotowe wzorce jad\u0142ospis\u00f3w z wyliczonym udzia\u0142em produkt\u00f3w lokalnych, elektroniczna platforma \u0142\u0105cz\u0105ca szko\u0142y z producentami z ich okolicy, a tak\u017ce instytucja pe\u0142ni\u0105ca rol\u0119 sta\u0142ego punktu kontaktowego i wsparcia dla obu stron.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142os w tej sprawie zabra\u0142 jeden z producent\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w pilota\u017cu: \u201eProducentom lokalnym trudno jest konkurowa\u0107 z wielkimi korporacjami, gdzie cena nie pod\u0105\u017ca za jako\u015bci\u0105, a przetargi maj\u0105 dwa kryteria: cena i termin p\u0142atno\u015bci\u201d. To spostrze\u017cenie dobrze pokazuje, dlaczego wsparcie systemowe \u2013 a nie tylko dobra wola stron \u2013 b\u0119dzie kluczowe dla trwa\u0142o\u015bci efekt\u00f3w projektu.<\/p>\n\n\n\n
Co dalej?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Pierwsze wnioski z projektu pilota\u017cowego \u201eSto\u0142\u00f3wka St\u0105d!\u201d s\u0105 jednoznaczne \u2013 taki projekt by\u0142 po prostu potrzebny. Pokaza\u0142, \u017ce szko\u0142y chc\u0105 lokalnej \u017cywno\u015bci, producenci chc\u0105 nowego kana\u0142u zbytu swoich produkt\u00f3w, a instytucje eksperckie potrafi\u0105 sprawnie wesprze\u0107 obie strony we wsp\u00f3\u0142pracy. To fundament, na kt\u00f3rym partnerzy chc\u0105 budowa\u0107 dalej.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze wnioski z projektu pilota\u017cowego \u201eSto\u0142\u00f3wka St\u0105d!\u201d s\u0105 jednoznaczne \u2013 taki projekt by\u0142 po prostu potrzebny. Pokaza\u0142, \u017ce szko\u0142y chc\u0105 lokalnej \u017cywno\u015bci, producenci chc\u0105 nowego kana\u0142u zbytu swoich produkt\u00f3w, a instytucje eksperckie potrafi\u0105 sprawnie wesprze\u0107 obie strony we wsp\u00f3\u0142pracy. To fundament, na kt\u00f3rym partnerzy chc\u0105 budowa\u0107 dalej.<\/p>\n\n\n\n
Aby jednak te efekty sta\u0142y si\u0119 trwa\u0142e, sam entuzjazm uczestnik\u00f3w nie wystarczy \u2013 potrzebne s\u0105 rozwi\u0105zania systemowe: od zmian w podej\u015bciu do zam\u00f3wie\u0144 publicznych, przez gotowe narz\u0119dzia dla szk\u00f3\u0142 i producent\u00f3w, po niezwykle wa\u017cn\u0105 merytoryczn\u0105 sie\u0107 wsparcia zaanga\u017cowanych \u015brodowisk. Krokiem w t\u0119 stron\u0119 jest w\u0142\u0105czenie si\u0119 do wsp\u00f3\u0142pracy Urz\u0119du Zam\u00f3wie\u0144 Publicznych, kt\u00f3ry jako partner merytoryczny projektu b\u0119dzie wspiera\u0142 szko\u0142y w kompetentnym i zgodnym z przepisami zaopatrywaniu si\u0119 w lokaln\u0105 \u017cywno\u015b\u0107. Dlatego partnerzy projektu s\u0105 zgodni, \u017ce \u201eSto\u0142\u00f3wka St\u0105d!\u201d powinna by\u0107 kontynuowana \u2013 w ulepszonej, systemowej formule, obejmuj\u0105cej kolejne regiony kraju.<\/p>\n\n\n\n
Naturalnym miejscem dla takiego wsparcia powinny by\u0107 Oddzia\u0142y Terenowe Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolnictwa \u2013 obecne w regionach, znaj\u0105ce lokalnych producent\u00f3w i maj\u0105ce do\u015bwiadczenie we wsp\u00f3\u0142pracy z sektorem rolno-spo\u017cywczym.<\/p>\n\n\n\n
\u201eSto\u0142\u00f3wka St\u0105d!\u201d a \u201eProgram dla szk\u00f3\u0142\u201d \u2013 naturalne rozwini\u0119cie tego, co ju\u017c dzia\u0142a<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce \u201eSto\u0142\u00f3wka St\u0105d!\u201d nie startuje od zera \u2013 wpisuje si\u0119 w kierunek, kt\u00f3ry KOWR konsekwentnie rozwija ju\u017c od roku szkolnego 2017\/2018 poprzez unijny \u201eProgram dla szk\u00f3\u0142\u201d. To w\u0142a\u015bnie w jego ramach dzieci z klas I\u2013V szk\u00f3\u0142 podstawowych regularnie otrzymuj\u0105 owoce, warzywa oraz produkty mleczne bez dodatk\u00f3w smakowych, a szko\u0142y prowadz\u0105 dzia\u0142ania edukacyjne \u2013 konkursy, festyny, wycieczki do gospodarstw, ogr\u00f3dki szkolne czy warsztaty kulinarne \u2013 ucz\u0105c najm\u0142odszych, sk\u0105d naprawd\u0119 bierze si\u0119 jedzenie.<\/p>\n\n\n\n
\u201eProgram dla szk\u00f3\u0142\u201d zbudowa\u0142 wi\u0119c co\u015b kluczowego – nawyk i infrastruktur\u0119 regularnego dostarczania zdrowej \u017cywno\u015bci do szk\u00f3\u0142 oraz gotowo\u015b\u0107 dyrektor\u00f3w i nauczycieli do prowadzenia dzia\u0142a\u0144 edukacyjnych wok\u00f3\u0142 jedzenia. \u201eSto\u0142\u00f3wka St\u0105d!\u201d idzie o krok dalej \u2013 odpowiada na pytanie, sk\u0105d konkretnie ta \u017cywno\u015b\u0107 mo\u017ce pochodzi\u0107. Tam, gdzie \u201eProgram dla szk\u00f3\u0142\u201d dostarcza owoce, warzywa i nabia\u0142 w ramach unijnego mechanizmu wsparcia, \u201eSto\u0142\u00f3wka St\u0105d!\u201d testuje, jak w\u0142\u0105czy\u0107 w ten \u0142a\u0144cuch lokalnych, podlaskich producent\u00f3w \u2013 skracaj\u0105c drog\u0119 \u201ez pola na st\u00f3\u0142\u201d i zamieniaj\u0105c odbiorc\u0119 (szko\u0142\u0119) i dostawc\u0119 (producenta, gospodarstwo rolne z s\u0105siedztwa) w realnych partner\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
To po\u0142\u0105czenie ma sens systemowy. Do\u015bwiadczenie i sie\u0107 relacji zbudowane przy \u201eProgramie dla szk\u00f3\u0142\u201d \u2013 z rolnikami, producentami i samymi szko\u0142ami \u2013 to naturalny fundament, na kt\u00f3rym mo\u017cna rozwija\u0107 model \u201eSto\u0142\u00f3wki St\u0105d!\u201d w kolejnych regionach kraju. Dwa programy, jeden kierunek \u2013 z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce \u201eSto\u0142\u00f3wka St\u0105d!\u201d zdecydowanie postawi\u0142a na lokalno\u015b\u0107, czyni\u0105c z niej samo serce pilota\u017cu. Efekt – wi\u0119cej lokalnej, sezonowej \u017cywno\u015bci o znanym pochodzeniu na talerzach polskich uczni\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce projekt tak wyra\u017anie stawia na lokalnego producenta, niezb\u0119dna i kluczowa okaza\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca z Urz\u0119dem Zam\u00f3wie\u0144 Publicznych. To zam\u00f3wienia publiczne decyduj\u0105 bowiem, w jaki spos\u00f3b szko\u0142a mo\u017ce kupowa\u0107 \u017cywno\u015b\u0107 bezpo\u015brednio od pobliskiego producenta. W\u0142a\u015bnie dlatego partnerzy projektu widz\u0105 jasno kolejny krok: \u201eSto\u0142\u00f3wk\u0119 St\u0105d!\u201d nale\u017cy kontynuowa\u0107 i rozszerzy\u0107 na kolejne regiony Polski, opieraj\u0105c si\u0119 na do\u015bwiadczeniu, jakie OT KOWR w Bia\u0142ymstoku zdoby\u0142 przy realizacji pilota\u017cu, oraz na silnym partnerstwie instytucjonalnym, jakie uda\u0142o si\u0119 wok\u00f3\u0142 niego zbudowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Pe\u0142ne wyniki ewaluacji projektu \u201eSto\u0142\u00f3wka St\u0105d!\u201d oraz dalsze kroki, jakie partnerzy planuj\u0105 podj\u0105\u0107 wsp\u00f3lnie, przedstawimy ju\u017c wkr\u00f3tce.<\/p>\n\n\n\n\nWyk\u0142ad Pani Profesor Gutkowskiej. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nCh\u0142opcy w strojach kucharskich przygotowuj\u0105 warzywa.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nPani prof. dr hab. Ewa Czarniecka-Skubina przemawia przed grup\u0105 ludzi. W tle wida\u0107 slajd prezentacji dotycz\u0105cy przeciwdzia\u0142aniu marnotrawienia \u017cywno\u015bci podczas planowania jad\u0142ospis\u00f3w w szkolnych sto\u0142\u00f3wkach.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nPani dr hab. Joanna Myszkowska-Ryciak rozmawia z uczestnikami szkolenia<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nBielsk ch\u0142opcy i instruktorka wsp\u00f3lnie kroj\u0105 jajka.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nInstruktor z SGGW w Warszawie opowiada m\u0142odzie\u017cy o Serze Koryci\u0144skim i innych produktach wykorzystanych podczas warsztat\u00f3w.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nZaproszeni go\u015bcie, eksperci oraz przedstawiciele instytucji partnerskich podczas konferencji szkoleniowej.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nDzieci czekaj\u0105 przy stole na degustacj\u0119 przygotowanych samodzielnie potraw.<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
![\"Wyk\u0142ad](\"https:\/\/sto)
![\"Ch\u0142opcy](\"https:\/\/stolowka.kupujswiadomie.gov.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/2.-Bielsk_prowadzaca_pomaga_chlopcu_mielic_warzywa_w_maszynce.jpg-1024x684.jpg\")
![\"Wyk\u0142ad](\"https:\/\/stolowka.kupujswiadomie.gov.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/3.-Wyklad-Profesor-Czarneckiej-Skubiny-1024x683.jpg\")
![\"Pani](\"https:\/\/stolowka.kupujswiadomie.gov.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/5.-Warsztat-praktyczny-683x1024.jpg\")
![\"Bielsk](\"https:\/\/stolowka.kupujswiadomie.gov.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/4.-Bielsk_chlopcy_i_instruktorka_wspolnie_kroja_jajka_na_desce.jpg-684x1024.jpg\")
![\"Instruktor](\"https:\/\/stolowka.kupujswiadomie.gov.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/6.-Instruktor-opowiada-o-produktach-1024x684.jpg\")
![\"Zaproszeni](\"https:\/\/stolowka.kupujswiadomie.gov.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/7.-Zaproszeni-goscie-eksperci-oraz-przedstawiciele-instytucji-partnerskich-podczas-konferencji-szkoleniowej-1024x684.jpg\")
![\"Dzieci](\"https:\/\/stolowka.kupujswiadomie.gov.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/8.-Dzieci-czekaja-na-degustacje-1024x684.jpg\")
![\"Wyk\u0142ad](\"https:\/\/stolowka.kupujswiadomie.gov.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/1.-Wyklad-Pani-Profesor-Gutkowskiej-1024x683.jpg)